Social Enterprise : กิจการเพื่อสังคม กิจการของสิงห์ปาร์คเชียงราย

สิงห์ปาร์คเชียงราย (Singha Park Chiang Rai) โมเดลธุรกิจแบบ Social Enterprise

รู้จักกับคำว่า Social Enterprise หรือ กิจการเพื่อสังคม

Social Enterprise (โซเชียลเอ็นเตอร์ไพรส์) หรือ กิจการเพื่อสังคม เป็นกิจการหรือธุรกิจที่มีเป้าหมายในการแก้ปัญหาสังคม สิ่งแวดล้อมในสังคมเป็นหลัก เน้นคนเป็นศูนย์กลาง (People centered) โดยนำโมเดลธุรกิจมาใช้ในการแก้ปัญหาและสร้างรายได้ ซึ่งผลกำไรที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่จะนำไปลงทุนเพื่อขยายผลต่อไป หรือนำกลับเข้าสู่ชุมชนท้องถิ่น (Local community) เป็นแนวคิดที่ถือกำเนิดขึ้นจากความต้องการการแก้ไขปัญหาในสังคมอย่างเร่งด่วน ไม่สามารถรอการช่วยเหลือจากภาครัฐ จากเอ็นจีโอ (NGOs) หรือจากโครงการ CSR (Corporate Social Responsibility) ของภาคเอกชนที่เข้ามาช่วยเป็นครั้งเป็นคราวได้ และต้องการให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน (Sustainability) เพิ่งเป็นที่รู้จักในเมืองไทยเมื่อ 5-6 ปีมานี่เอง และได้รับความสนใจและกล่าวถึงอย่างกว้างขวางทั้งจากภาครัฐและเอกชนในหลาย ๆ ประเทศ เป็นกิจการหรือธุรกิจที่ผู้ประกอบการมิได้หวังผลกำไรที่เป็นเม็ดเงิน แต่หวังผลกำไรที่เป็น “คุณภาพชีวิตของคนในสังคม” มากกว่า

Social_Enterprise_Thailand-คนงานเพาะเห็ดที่สิงห์ปาร์คเชียงราย-กิจการเพื่อสังคมไทย
คนงานในสิงห์ปาร์คเชียงรายกำลังช่วยกันอัดขี้เลื่อยใส่ถุงเพื่อนำไปเพาะเห็ด

Social Enterprise มีวัตถุประสงค์ในหลาย ๆ ด้าน เช่น สร้างงานเพื่อชุมชน ฝึกฝนทักษะของชุมชน ให้การศึกษากับผู้ด้อยโอกาส ฝึกฝนอาชีพเพื่อผู้ยากไร้ จัดหาบริการต่าง ๆ ให้แก่ชุมชนท้องถิ่น (Local community) ฯลฯ ให้ได้รับการยกระดับหรือเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นในระยะยาว และจากการศึกษาของมหาวิทยาลัย John Hopkins พบว่ากิจการเพื่อสังคมมีแนวโน้มการจ้างงานที่เติบโตกว่าในธุรกิจทั่วไปถึง 3 เท่า

Social_Enterprise_Thailand-คนงานที่สิงห์ปาร์คเชียงราย-กิจการเพื่อสังคมไทย
คนงานที่สิงห์ปาร์คเชียงราย ส่วนใหญ่เป็นคนในพื้นที่โดยรอบไร่ เป็นการช่วยเหลือคนในชุมชนให้มีงานทำ เน้นคนเป็นศูนย์กลาง (People centered)

ตัวอย่าง Social Enterprise หรือ กิจการเพื่อสังคม ที่ประสบความสำเร็จ

ตัวอย่างกิจการเพื่อสังคมในต่างประเทศที่แข็งแกร่งและประสบความสำเร็จระดับโลก เช่น ธนาคารกรามีน (Grameen Bank) ในประเทศบังคลาเทศ ที่ก่อตั้งโดย ศาสตราจารย์มูฮัมหมัด ยูนุส ผู้ทำให้เกิดคำว่า Microcredit ที่มอบเครดิตแก่ผู้ยากไร้ที่จะได้มีโอกาสใช้เงินทุนและดูแลซึ่งกันและกัน จนแนวความคิดนี้ได้กลายเป็นโมเดลที่แพร่ขยายไปทั่วโลก

Social_Enterprise_Thailand-คนงานเข้าแถวสแกนใบหน้าที่สิงห์ปาร์คเชียงราย-กิจการเพื่อสังคมไทย
คนงานเข้าแถวสแกนใบหน้าก่อนเข้าทำงานที่สิงห์ปาร์คเชียงราย

สำหรับในประเทศไทยตัวอย่างกิจการเพื่อสังคมที่เกิดขึ้นก่อนคำว่า Social Enterprise จะกำเนิดขึ้นในโลก เช่น มูลนิธิแม่ฟ้าหลวงตามพระราชดำริของสมเด็จพระศรีนครินทรา บรมราชชนนี ที่มีจุดเริ่มต้นมาจากความต้องการให้ชาวบ้านเปลี่ยนจากการปลูกพืชเสพติดเป็นพืชเศรษฐกิจ ต่อมาจึงเริ่มทำการตลาด กระจายสินค้าอย่างเป็นระบบ จนกลายเป็นผลิตภัณฑ์ “ดอยตุง” สร้างงานและส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นแก่ชาวไทยภูเขา หรือ “ร้านภูฟ้า” ที่เป็นโครงการส่งเสริมอาชีพตามพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ที่ได้สร้างวงจรการตลาดที่มีประสิทธิภาพขึ้นระหว่างสังคมผู้ผลิตกับสังคมผู้บริโภค โดยทั้งสองกิจการส่งเสริมให้มีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ภายในท้องถิ่น และสร้างอาชีพให้แก่ผู้อยู่อาศัยในถิ่นทุรกันดาร

Social_Enterprise_Thailand-คนงานแปลงบลูเบอร์รีที่สิงห์ปาร์คเชียงราย-กิจการเพื่อสังคมไทย
คนงานกำลังเก็บบลูเบอร์รีที่สิงห์ปาร์คเชียงราย

โมเดลธุรกิจแบบ Social Enterprise โมเดลธุรกิจแบบ สิงห์ปาร์คเชียงราย

อีกหนึ่งตัวอย่างที่เห็นชัดอย่างเป็นรูปธรรม นั่นคือ ไร่บุญรอด หรือ สิงห์ปาร์คเชียงราย (Singha Park Chiang Rai) แลนด์มาร์คของจังหวัดเชียงรายที่เพิ่งได้รับการจัดอันดับว่ามีนักท่องเที่ยว กดแชร์ เช็คอิน ผ่านโซเชียลมีเดียมากที่สุดในจังหวัดเชียงราย สิงห์ปาร์คเชียงรายมีพื้นที่มากกว่า 8,000 ไร่ เปิดดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2526 โดยการริเริ่มของคุณปิยะ ภิรมย์ภักดี ซึ่งปัจจุบันได้ใช้เป็นพื้นที่เกษตรกรรมเพาะปลูกพืชหลากหลายชนิดแบบผสมผสานอินทรีย์และเคมี ได้แก่ ไร่ชาอู่หลงเบอร์ 12 สวนยางพารา สวนพุทราพันธุ์ซื่อหมี่ ที่มีรสชาติหวานกลมกล่อม อร่อย มีกลิ่นหอม มัลเบอร์รี สตรอเบอร์รีสายพันธุ์พระราชทาน 80 ผักสดนานาชนิด เช่น คะน้าใบหยิก (Curly Kale) ทุ่งดอกคอสมอสหรือดอกดาวกระจายสีชมพูจากญี่ปุ่น โดยนักท่องเที่ยวสามารถชื่นชมทัศนียภาพของไร่ชาที่จุดชิมวิว 360 องศาบนเนินเขาอันสวยงาม

Social_Enterprise-สิงห์ปาร์คเชียงราย
Social_Enterprise สิงห์ปาร์คเชียงราย กิจการเพื่อสังคมไทย

พืชวิจัยทดลองเพื่อ Social Enterprise เป็นการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable development) ของ สิงห์ปาร์คเชียงราย

ในด้านพืช ยังมีส่วนที่กำลังอยู่ในช่วงของการวิจัยเบื้องต้น การทดลองปลูกในแบบต่าง ๆ ที่เหมาะกับสภาพพื้นที่ เพื่อให้ได้ผลผลิตให้มากที่สุด อาทิ พริกฮาบาเนโร่ (Habanero) พริกที่มีรสชาติเผ็ดร้อนอันดับต้น ๆ ของโลก พืชในตระกูลเบอร์รี เช่น ราสพ์เบอร์รี บลูเบอร์รี โดยเฉพาะบลูเบอร์รีที่ได้เริ่มทำการวิจัยทดลองปลูกมากว่า 1 ปีแล้ว โดยเริ่มต้นปลูก 3 สายพันธุ์ด้วยกัน ได้แก่ พันธุ์ Biloxi ที่มีรสเปรี้ยวอมหวาน พันธุ์ Misty มีรสชาติเปรี้ยวนำ มีกลิ่นหอมเย็นในลำคอเมื่อรับประทาน และพันธุ์ Sharpblue ที่มีรสหวานนำ โดยจะมีนักวิชาการจากออสเตรเลียมาคอยให้คำแนะนำและดูวิธีการทำงานทุก 4 เดือน เนื่องจากบลูเบอร์รีไม่ใช่พืชที่มีถิ่นกำเนิดในประเทศไทยและยังไม่มีการปลูกที่ใดในไทยมาก่อนจึงต้องควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิด ต้องเริ่มเก็บข้อมูลใหม่ทุกเรื่อง ทั้งเรื่องการให้น้ำ การใส่ปุ๋ย หรือการควบคุมแสงและอุณหภูมิ

Social_Enterprise_Thailand-แปลงบลูเบอร์รีที่สิงห์ปาร์คเชียงราย-กิจการเพื่อสังคมไทย
โรงเรือนปลูกบลูเบอร์รีที่สิงห์ปาร์คเชียงราย

นอกจากนี้ยัง สิงห์ปาร์คเชียงราย ยังมีร้านอาหารภูภิรมย์ที่ตั้งอยู่กลางไร่ บนเนินสูง เปิดบริการให้นักท่องเที่ยวได้อิ่มอร่อยไปกับอาหารหลากหลายเมนูจากผลิตภัณฑ์ในไร่ พร้อมชื่นชมธรรมชาติอันสวยงามไปด้วย

Social_Enterprise_Thailand-ร้านอาหารภูภิรมย์ที่สิงห์ปาร์คเชียงราย-กิจการเพื่อสังคมไทย
ร้านอาหารภูภิรมย์ที่สิงห์ปาร์คเชียงราย มองเห็นวิว 360 องศา

มีจุดชมชีวิตสัตว์สายพันธุ์แอฟริกา ซึ่งประกอบด้วย ยีราฟ ม้าลาย และวัววาตูซี่ (Watusi Cow) พร้อมด้วยกิจกรรมการให้อาหารสัตว์คือกล้วยและแครอท

Social_Enterprise_Thailand-วัววาตูซี่ที่สิงห์ปาร์คเชียงราย-กิจการเพื่อสังคมไทย
วัววาตูซี่ (Watusi Cow) ที่สิงห์ปาร์คเชียงราย

มีจุดจัดจักรยานให้เช่า พร้อมด้วยเส้นทางจักรยานที่ได้รับมาตรฐานสากล เป็นเส้นทางจักรยานที่สวยที่สุดในประเทศไทย
มีกิจกรรมโรยตัวซิปไลน์ (Zipline) คือการโหนเชือกสลิงผ่านไร่ชา และมีจุดซิปไลน์ใหม่พร้อมหน้าผาจำลองให้นักท่องเที่ยวได้ทดสอบความกล้า ซึ่งจะเปิดให้บริการเร็ว ๆ นี้

Social_Enterprise_Thailand-ziplineที่สิงห์ปาร์คเชียงราย-กิจการเพื่อสังคมไทย
Zipline ใหม่ที่สิงห์ปาร์คเชียงราย จะเปิดให้บริการเร็ว ๆ นี้

สิงห์ปาร์คเชียงราย Social Enterprise ไทย เป้าหมายเพื่อชุมชนท้องถิ่น (Local community)

สิงห์ปาร์คเชียงราย มีคนงานร่วม 1,000 คน เกือบทั้งหมดเป็นคนในพื้นที่ที่อาศัยอยู่โดยรอบ และมาจากจังหวัดใกล้เคียงในโซนภาคเหนือ บางส่วนเป็นแรงงานพม่าซึ่งได้รับการดูแลอย่างดีเท่าเทียมกับคนงานไทย มีบ้านพักให้อยู่ฟรี สิงห์ปาร์คเชียงราย จัดเป็น Social Enterprise หรือ กิจการเพื่อสังคม เพราะเป้าหมายหลักคือ เน้นคนเป็นศูนย์กลาง (People centered) ต้องการช่วยเหลือคนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ใกล้เคียงได้มีอาชีพ มีรายได้ ไม่ต้องไปขายแรงงานต่างถิ่น หรืออพยพเข้าเมือง

Social_Enterprise_Thailand-คนงานเข้าแถวสแกนใบหน้าที่สิงห์ปาร์คเชียงราย-กิจการเพื่อสังคมไทย
คนงานเข้าแถวสแกนใบหน้าหลังเลิกงานที่สิงห์ปาร์คเชียงราย
Social_Enterprise_Thailand-คนงานกลับบ้านที่สิงห์ปาร์คเชียงราย-กิจการเพื่อสังคมไทย
คนงานเดินทางกลับบ้านหลังเลิกงานที่สิงห์ปาร์คเชียงราย

ความรับผิดชอบต่อสังคมในรูปแบบของ Social Enterprise หรือ กิจการเพื่อสังคม ได้เริ่มถูกนำมาใช้ในการตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าหรือร่วมลงทุนกับบริษัทใด ๆ นอกจากประเด็นด้านคุณภาพและความพึงพอใจส่วนตัว เพราะพฤติกรรมของผู้บริโภคและนักลงทุนในปัจจุบันได้เปลี่ยนไปแล้ว  สิงห์ปาร์คเชียงราย ก็เป็นอีกหนึ่งโมเดลธุรกิจที่ไม่ได้ตอบโจทย์เพียงแค่ความสุขของนายทุน ผู้ถือหุ้น หรือความพึงพอใจของลูกค้าเท่านั้น แต่ยังต้องกระจายความสุขให้แก่ “ทุกคน” ในสังคมอย่างทั่วถึงและยั่งยืน

ยังมีเรื่องราวเกี่ยวกับ Social Enterprise หรือ กิจการเพื่อสังคม อื่น ๆ ที่น่าสนใจตามลิงก์ด้านล่างนี้

,,,,,,